सूचना प्रविधिको विकासक्रमले गर्दा संसारका जुनसकै गतिविधि तत्कालै थाहा पाउन हामीलाई सहज भएको छ । कुनै पनि देशको विकास र समृद्धिमा सूचना प्रविधिले समेत महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँदैआएको हुन्छ । जनसमुदायसम्म सूचना पु¥याउनका लागि विश्वसनीय एवम् भरपर्दो माध्यम नै आमसञ्चार माध्यम हो । वर्तमान अवस्थामा सूचना तथा समाचार प्रकाशन प्रशारण गर्ने प्रमुख माध्यम पत्र-पत्रिका, रेडियो, टेलिभिजन, चलचित्र, पुस्तक, इन्टरनेट, अनलाइन, सामाजिक सञ्जाल इत्यादि रहेको छ ।

सूचना प्रविधिको विकासक्रमले गर्दा संसारका जुनसकै गतिविधि तत्कालै थाहा पाउन हामीलाई सहज भएको छ । कुनै पनि देशको विकास र समृद्धिमा सूचना प्रविधिले समेत महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँदैआएको हुन्छ । जनसमुदायसम्म सूचना पु¥याउनका लागि विश्वसनीय एवम् भरपर्दो माध्यम नै आमसञ्चार माध्यम हो । वर्तमान अवस्थामा सूचना तथा समाचार प्रकाशन प्रशारण गर्ने प्रमुख माध्यम पत्र-पत्रिका, रेडियो, टेलिभिजन, चलचित्र, पुस्तक, इन्टरनेट, अनलाइन, सामाजिक सञ्जाल इत्यादि रहेको छ ।
नेपालको सन्दर्भमा चर्चा गर्दा वि.सं. १९५५ सालदेखि औपचारिक रुपमा पत्रकारिताको शुरुवात भएको पाईन्छ । "सुधासागर" नामक साहित्यिक पत्रिका नै देशकै पहिलो पत्रिका मानिन्छ । त्यसपछि तत्कालिन राणा प्रधानमन्त्री देवशम्शेरले १९५८ वैशाख २४ गते गोरखापत्र पत्रिकाको प्रकाशन शुरु गराएको इतिहास छ ।
विभिन्न आरोह-अवरोहहरु पार गर्दै नेपाली पत्रकारिताले वर्तमान अवस्थासम्म आईपुग्दा निक्कै फड्को मारिसकेको छ । नेपालमा निरंकुश राणा शासन तथा कठोर पञ्चायती शासन व्यवस्थाको अन्त्य अर्थात २०४६ सालको जनआन्दोलनबाट प्राप्त प्रजातन्त्रको बहालीसँगै पत्रकारिता क्षेत्रमा व्यापक परिवर्तन आएको छ ।
शुरुवातका चरणमा गोरखापत्र, रेडियो नेपाल, नेपाल टेलिभिजन र राष्ट्रिय समाचार समितिले सूचना, मनोरञ्जन एवम् समाचार पस्किदै आए पनि हाल निजी तथा सामुदायिक स्तरबाट उल्लेख्य सङ्ख्यामा सञ्चारमाध्यमहरु सञ्चालनमा रहेका छन् । माओवादी जनयुद्ध, मधेश आन्दोलन, मधेश केन्द्रित सशस्त्र द्वन्द्व, थरुहट आन्दोलन सहित अधिकार प्राप्तिका लागि भएका अरु विभिन्न आन्दोलन तथा बन्द, हडतालका कारण तराई मधेशका सञ्चारगृह र सञ्चारकर्मीहरुले अनेक प्रकारका समस्यासित जुध्नुका साथै थरिथरिका मार समेत खेप्नु परेको विदितै छ । तथापि, जनअधिकारका सबालमा आवाज विहीनको आवाज बनेर मुखरित गर्ने कार्य मधेश प्रदेशका पत्रकारहरुले गर्दैआउनु भएको छ । न्याय, समानता र पहिचानका लागि भएका सङ्घर्षहरुमा यहाँका पत्रकारहरु आफ्नो दायित्वबाट कदापी विचलित नभई खरो रुपमा आफूलाई उभ्याउन सफल भएको यथार्थ कसैबाट लुकेको छैन ।
तत्कालिन राज्यपक्षबाट भएका प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथिको दमन, असुरक्षा जस्ता चुनौतिका बावजुद पनि सञ्चारकर्मी र सञ्चारमाध्यमहरुले सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको स्थापनामा निभाएको भूमिका आफँैमा गौरवमय छ । देशमा राजनीतिक परिवर्तन आउँदा समेत पत्रकारिता क्षेत्रप्रति सरकारले समुचित ध्यान पुर्याउन नसकेका कारण यहाँको मात्र नभई समग्र नेपाली पत्रकारिता क्षेत्र नै उपेक्षाको शिकार बन्दै आएको छ । तराई मधेश तथा देशको दूरदराजमा रहेर काम गर्ने सञ्चारकर्मी र सञ्चारमाध्यमहरुको अवस्थामा भने अझैं अपेक्षाकृत परिवर्तन आउन सकेको छैन ।
सङ्घीय संरचनामा प्रादेशिक सरकारहरुले समेत सञ्चार क्षेत्रको विकास एवम् प्रवद्र्धनका लागि प्रयासहरु थालेका छन् । सङ्घीय सरकारको सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय तथा मातहतका अङ्गको रुपमा रहेको सूचना तथा प्रशारण विभाग र प्रेस काउन्सिल नेपालले सञ्चार माध्यमहरुको प्रवद्र्धन एवम् नियमन सम्बन्धी कार्य गर्दैआएका छन् । प्रदेश सरकारहरुले समेत सञ्चार क्षेत्रलाई आफ्नो अभिन्न अङ्गको रुपमा स्वीकार गर्दै सञ्चार क्षेत्र हेर्ने नयाँ संरचनाहरु खडा गरेका छन् ।
भर्खर बामे सर्दै गरेको यहाँको पत्रकारिता क्षेत्र पटक-पटकको वैश्विक महामारीले पारेको प्रभावका कारण पत्रकारिता क्षेत्र अछुतो रहन सकेन । सञ्चारमाध्यमहरुमा घट्दो विज्ञापन, चर्को विद्युत महशुल सहितका समस्याहरुले गर्दा थप सङ्कटपूर्ण अवस्था झेल्नुपरेको छ ।
कोभिड १९ को पहिलो, दोस्रो र तेस्रो लहरको उच्च जोखिमका बीच पनि मधेश प्रदेशका पत्रकारहरुले सूचना सङ्कलन तथा सम्प्रेषण गर्ने कार्यलाई अद्यावधि निरन्तरता दिदै आएका छन् । यसैक्रममा मधेश प्रदेश अन्तर्गत रौतहटकी सञ्चारउद्यमी ३० वर्षिया रामा यादव र सञ्चारकर्मी ४१ वर्षिय मनोज चौधरीलाई गुमाउनु परेको पीडा शब्दमा अभिव्यक्त गर्न साध्य छैन ।
कर्तव्य पालनाका सिलसिलामा प्रदेशका आठओटै जिल्लाका केही सञ्चारकर्मी सङ्क्रमित भई कठोर अवस्थाको सामना गर्नुपर्यो । अन्ततः कोरोनालाई पराजित गर्दै पुनः उच्च मनोबलका साथ वहाँहरु कार्यक्षेत्रमा फर्किनुभएको छ । कर्तव्य पालनाका सिलसिलामा मृत्युवरण गर्नुभएका सञ्चारकर्मीहरुप्रति हार्दिक श्रद्धासुमन तथा कोभिड विजेता योद्धाहरुलाई हृदयदेखि धन्यवाद दिन चाहन्छु । यस्तै आफूलाई जोखिममा राखेर भए पनि कर्मक्षेत्रमा देखाएको अदम्य साहसका लागि सम्पूर्ण मिडियाकर्मीहरुप्रति आभार प्रकट गर्न चाहन्छु ।
मधेश प्रदेशको पत्रकारिता क्षेत्रकोे विकास एवम् प्रवद्र्धन गर्ने उद्देश्यका साथ प्रदेश सरकारले आफ्ना अभिन्न अङ्गका रुपमा आमसञ्चार प्राधिकरण र मिडिया काउन्सिल गठन गरेको छ । मधेश प्रदेशका मुख्यमन्त्री मा. लालबाबु राउतज्यूको अध्यक्षतामा २०७७ माघ २३ गते बसेको मन्त्री परिषद्को बैठकले प्राधिकरणको अध्यक्षमा मलाई नियुक्त गरेको हो । प्राधिकरणको नेतृत्व गर्ने अवसर प्रदान गर्नुभएकोमा तत्कालिन विभागीय मन्त्री मा. ज्ञानेन्द्र कुमार यादवज्यू सहित मन्त्री परिषद्का सम्पूर्ण सदस्यलाई हार्दिक आभार सहित धन्यवाद् प्रकट गर्न चाहन्छु ।
प्रदेश सञ्चार सम्वन्धी ऐन २०७७ ले प्राधिकरणलाई अविच्छिन्न उतराधिकारीवाला स्वशासित र सङ्गठित संस्थाको रुपमा परिकल्पना गरेको छ । आमसञ्चारमाध्यमको इजाजत, अभिलेखीकरण, अनुगमन, नियमन, पत्रकारिता पेशालाई व्यवसायिक, मर्यादित बनाउन आवश्यक नीति, योजना तथा कार्यक्रम बनाएर कार्यान्वयन गर्ने, सञ्चारमाध्यम तथा सञ्चारकर्मीहरुको प्रवद्र्धन, क्षमता अभिवृद्धि, प्रशिक्षण, सेवा सुविधा, प्रेस प्रतिनिधिको नियमनसहितका विषयहरु आमसञ्चार प्राधिकरणको कार्यक्षेत्रभित्र पर्दछन् ।
प्रदेश सरकारको परिकल्पनालाई मूर्त रुप दिन प्राधिकरणको अध्यक्षको हैसियतमा नियुक्त भएदेखि नै मैले भरमग्दूर प्रयास गर्दैआएको छु । म लगायत प्राधिकरणका पदाधिकारीहरुले विभिन्न महत्वपूर्ण निर्णयहरु गर्दै आए पनि नयाँ संरचना, त्यसमा पनि कर्मचारी अभाव, समयमा बजेटको अख्तियारी नआउनु यावतका समस्याहरुले गर्दा चाहेर पनि शुरुका दिनहरुमा काम अगाडि बढ्न नसकेको तीतो अनुभव सँगालेको छु । यद्यपी आर्थिक वर्ष २०७८÷०७९ वर्षको शुभारम्भसँगै आन्तरिक मामिला तथा सञ्चारमन्त्री मा. भरत प्रसाद साहज्यू र राज्यमन्त्री मा. रुबी कुमारी कर्णज्यूले कार्यभार सम्हाल्नु भएदेखि नै मधेश प्रदेश का सञ्चारकर्मी तथा सञ्चारगृहहरुको प्रवद्र्धन, सबलीकरण एवम् व्यवस्थापनका लागि चिन्तित रहँदै आउनुभएको छ । वहाँहरुको चिन्ता, चासो, निर्देशन र प्रोत्साहनले लक्ष्य प्राप्तिका लागि अगाडि बढ्न थप बल पुगेको छ र हाम्रो यात्रा सहज हुँदै गएको छ । हामीले सञ्चारकर्मी र सञ्चारमाध्यमको सबलीकरणका लागि अनुभूति हुने गरी पाइला अघि सारेका छौं ।
मोफसलबाट झण्डै २१ वर्षको पत्रकारिता यात्रामा व्यवस्थापन, समाचार सङ्कलनदेखि सम्पादनसम्मको कार्य गरेको छु । त्यस क्रममा टेलिभिजन, एफ.एम÷रेडियो, अनलाइन र न्यू मिडियाको अनुभव सङ्गाल्ने अवसर पाएँ । पत्रकारिता क्षेत्रमा काम गर्ने क्रममा मैले धेरै पीडादायी क्षणहरु प्रत्यक्ष भोगेको छु । माओवादी जनयुद्ध, लोकतान्त्रिक आन्दोलन, सशस्त्र द्वन्द्व, मधेश आन्दोलन, थरुहट आन्दोलनका साथै अधिकारप्राप्तिका लागि भएका आन्दोलनहरुमा आफुले निर्भिकताकासाथ निरन्तर कलम चलाएका क्षण झलझली सम्झिरहेको छु । आमसञ्चारमाध्यमहरुमा स्वयम् श्रमजीविकै रुपमा काम गर्दाका तीता अनुभवहरु पनि सँगालेको छु ।
अबका दिनमा मेरो भूमिका र जिम्मेवारी फेरिएको छ । प्राप्त जिम्मेवारी पूरा गर्न मैले कुनै कसर बाँकी नराख्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गर्न चाहन्छु । नयाँ गन्तव्यको यात्रामा साथ दिन आमसञ्चार प्राधिकरणको बोर्ड सदस्यमा अत्यन्तै अनुभवी एवम् आमसञ्चारमाध्यमहरुमा लामो समयसम्म काम गरेर खारिनुभएका अमरेन्द्र कुमार यादवज्यू र प्रतिमा चौधरीज्यूलाई पाउनु मेरा लागि सौभाग्य नै हो । वहाँहरुको साथ र सहकार्यले कार्यक्षेत्रमा अगाडि बढ्न थप सहजता हुनेमा म आशावादी छु । यसैगरी यो यात्रालाई गन्तब्यसम्म पुर्याउन अभावै अभावका बिच राष्ट्रसेवक कर्मचारीहरुको महत्वपूर्ण भूमिका रहनेमा म विश्वस्त छु ।
शुरुवातका चरणहरु पीडादायी हुनु स्वाभाविकै हो । पत्रकारिता पेशा तथा आमसञ्चारमाध्यमहरुको विकास, संरक्षण, प्रवद्र्धन एवम् सबल पार्दै अत्याधुनिक प्रविधिमैत्री बनाउँदै लगिने प्रतिवद्धता व्यक्त गर्न चाहन्छु । सञ्चार क्षेत्रमा देखिएका चुनौतिहरु समाधान तथा सञ्चारक्षेत्रको विकास गर्न हामी कुनै कसर बाँकी राख्नेछैनौं ।
नयाँ संरचना खडा गर्दा शुरुका चरणहरुमा अझैं थुप्रै चुनौतिका चाङ्ग देखिएका छन् । न्यून श्रोत, साधन र जनशक्ति अभावका बीच चाहेर पनि तत्काल सबै समस्याहरुको सम्बोधन नहुँदा जटिलता एवम् असहजताको अनुभूति हुन सक्ला । तर, काम गर्दाको अवस्थामा देखिएका असहजतालाई मधेश प्रदेश सरकार, विभागीय मन्त्रालय, पत्रकारितासँग सम्वन्धित संघसंस्था, सञ्चारकर्मी, सञ्चारगृह एवम् सम्पूर्ण प्रदेशवासीको सहयोग, सद्भाव तथा सहकार्यले सहज रुपमा समाधान गर्दै अगाडि बढ्ने हाम्रो सङ्कल्प छ । हाम्रो सामूहिक सत्प्रयासको यात्रामा सबै पक्षबाट अमूल्य सुझाव तथा मार्गदर्शन प्राप्त भइरहने विश्वास राखेको छु ।